دروغ مصلحت آمیز و توریه
دروغ ذاتاً كار فوقالعاده ناپسندی است و بسیارى از مشكلات و بدبختىها و نابسامانىهاى اجتماع كنونى ما بر اثر همین دروغ است. و در بعضى از فرمایشات ائمه اطهار(علیهمالسلام)، دروغ، كلید سایر گناهان شمرده شده است!
متاسفانه در عرف امروز ما اینگونه جا افتاده که هر کی میخواهد دروغی بگوید آن را مصلحتی، نامگذاری میکند. غافل از این که در دین اسلام روی دروغ گفتن حساسیت خاصی دیده میشود تا جایی که حتی توصیه شدهایم که در مزاح و شوخیهایمان نیز دقت داشته باشیم که دروغ نگوییم .
ولى در عین حال در پارهاى از موارد استثنایى، پیش آمدهایى رخ مىدهد كه اگر انسان در آن جا راست بگوید فتنه و فساد بزرگى برپا مىشود. در حالى كه اگر راست نگوید آتش فتنه خاموش مىگردد. به عنوان مثال اگر بین دو نفر اختلاف شدیدى باشد و یكى از آنها پشت سر دیگرى بدگویى كند و ما هم بشنویم. اگر در برابر سؤالاتى كه از ما پرسیده مىشود؛ راست بگوییم و بدگویىهاى او را فاش كنیم، آتش فتنهاى برپا مىشود كه ممكن است تلفات و خسارات مهمى به بار آورد؛ بدیهى است در چنین موردى، راست گفتن كار غلطى است و هیچ عاقلى نمىتواند بگوید در چنین موردى هم باید راست گفت. این یك قانون مسلّم عقلى است كه هرگاه فساد چیزى از اصلاح آن بیشتر باشد، ما باید از آن دوری کنیم.
«توریه»، اصطلاحی در متون دینی است به این معنی که گوینده سخن، معنایی از کلام خود را که منظورش نیست، به مخاطب منتقل کند. توریه، در لغت به معنای پنهان کردن، پوشانیدن و افشا نکردن راز است.
این کار در فقه «توریه» نام دارد که در مواقع لزوم و حساس، از آن قانون استفاده کنیم تا از دروغ گفتن پرهیز شود و در عین حال از فسادهای احتمالی هم پیشگیری شود. ولی متاسفانه برخی معنای واقعی آن را نیافته و دائم از آن استفاده میکنند.